همان دم كه به گناه مى افتى ، عذر خواهى كن .
نعم الشفيع الاعتذار(212) .
عذر خواهى ، خوب شفيعى است .
اهـل بـيـت (عـليـهم السلام ) در دعاهاى خويش به مردم آموخته اند كه در برابر خداوند عذر خـواهـى كـنـنـد و رحـمـت خـداونـد را بـه جـوش آورنـد؛ چـنـان كـه در دعـاى كميل آمده است :
و قد اتيتك معتذرا نادما.
و با حال پشيمانى به عذر خواهى آمده ام .
بـنـابـر ايـن ، پس از اشتباه و خطا، بهترين راه جبران ، عذر خواهى است . ولى مهمتر از آن عـذر پـذيـرى است ، زيرا به گفته امام على (عليه السلام ) كسى كه عذر خواهى مى كند، همانند اين است كه گناهى مرتكب نشده است .
ما اذنب من اعتدر(213) .
گويى گناه نكرده است كسى كه عذر بخواهد.
شر الناس من لا يقبل العذر و لا يقبل الذنب (214) .
بدترين مردم كسى است كه عذر نپذيرد و از گناه نگذرد.
ما اقبح العقوبه مع الاعتذار(215) .
چه زشت است عقوبت كردن پس از عذر خواستن .
عـذر پـذيـرى نـه تـنها از مقام انسان نمى كاهد، بلكه نشان بزرگوارى و بلندى روح و كمال او است .
قبول عذر المجرم من مواجب الكرم و محاسن الشيم (216)
پذيرفتن عذر گنهكار، نشان بزرگوارى و خلق و خوى زيبا است .
من احسن الفضل قبول عذر الجانى (217) .
از نيكوترين فضيلت ها پذيرفتن عذر خطاكار است .
نـكـتـه جـالب ديگرى است كه در اين موضوع نبايد از آن غفلت شود اين كه پذيرفتن عذر گناه كار چوپان مهم است كه حضرت امير (عليه السلام ) فرمود:
سعى كن عذر برادرت را بپذيرى و اگر مجرم عذرى نداشت يا عذرى نياورد، خود براى او عذرى دست و پا كن و تا جايى كه مى توانى ، او را معذور بدارى :
اقبل عذر اخيك و ان لم يجد له عذرا فالتمس له عذرا(218)
آرى ، از آن جـا كـه سـلامت جامعه و وحدت و صميميت ميان افراد جامعه امرى ضرورى و مورد تـاكـيـد اسـلام اسـت ، تـا راه بـراى عـفـو و گذشت و محبت باز است و با عذر خواهى و عذر پـذيـرى مى توان از مجازات و سرزنش دورى نمود و كينه ها و عقده ها را كاهش داد، راه هاى ديگر عاقلانه نيست .

212- غرر الحكم ، ص 447.
213- همان ، ص 695.
214- غرر الحكم .
215- غرر الحكم ..
216- غرر الحكم ..
217- غرر الحكم .
218- بحار، ج 74، ص 164.